Речи Альвиса
Alvíss kvað:
"Bekki breiða,
nú skal brúðr með mér
heim í sinni snúask;
hratat um mægi
mun hverjum þykkja,
heima skal-at hvíld nema."
Альвис сказал:
"Скамьи готовят
домой собираться
не время ль невесте?
Всякий решит —
сватовство торопил я;
вернуться пора нам!"
Þórr kvað:
"Hvat er þat fira?
Hví ertu svá fölr um nasar?
Vartu í nótt með ná?
Þursa líki
þykki mér á þér vera;
ert-at-tu til brúðar borinn."
Тор сказал:
"Что за пришелец?
Что бледен твой лик?
Не спал ли ты с трупом?
Ты с великанами
сходен обличьем, —
в мужья не годишься!"
Alvíss kvað:
"Alvíss ek heiti,
bý ek fyr jörð neðan,
á ek undir steini stað;
vagna vers
ek em á vit kominn;
bregði engi föstu heiti fira."
Альвис сказал:
"Альвис зовусь
под землей я живу
и дом мой под камнем:
к Возничему ныне
я в гости пришел;
надо слово держать!"
Þórr kvað:
"Ek mun bregða
því at ek brúðar á
flest of ráð sem faðir;
vark-a ek heima,
þá er þér heitit var,
at sá einn, er gjöf er, með goðum."
Тор сказал:
"Не соблюдешь ты
слово свое, —
отец я невесты.
Не был я в пору
сговора дома
и не дал согласья."
Alvíss kvað:
"Hvat er þat rekka,
er í ráðum telsk
fljóðs ins fagrglóa?
Fjarrafleina
þik munu fáir kunna;
hverr hefr þik baugum borit?"
Альвис сказал:
"Кто этот воин
который невесте
запретом грозит?
Кто здесь, бродяга
знает тебя?
Кто твой дурень-отец?"
Þórr kvað:
"Vingþórr ek heiti,
ek hef víða ratat,
sonr em ek Síðgrana;
at ósátt minni skal-at-tu
þat it unga man hafa
ok þat gjaforð geta."
Тор сказал:
"Винг-Тор зовусь я
пришел издалека
я Сидграни сын.
Против воли моей
деву возьмешь ты
и в брак с нею вступишь."
Alvíss kvað:
"Sáttir þínar
er ek vil snemma hafa
ok þat gjaforð geta;
eiga vilja
heldr en án vera
þat it mjallhvíta man."
Альвис сказал:
"Хочу обещанье
твое получить
и согласье на свадьбу;
белоснежную деву
в жены возьму
или жизнь не нужна мне."
Þórr kvað:
"Meyjar ástum
mun-a þér verða,
vísi gestr, of varit,
ef þú ór heimi kannt
hverjum at segja
allt þat, er ek vil vita."
Тор сказал:
"Девы любовь
будет с тобой
мой гость многомудрый
если ты сможешь
о каждом мире
поведать мне правду."
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sú jörð heitir,
er liggr fyr alda sonum
heimi hverjum í?"
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
названьем каким
зовется земля
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Jörð heitir með mönnum,
en með ásum fold,
kalla vega vanir,
ígræn jötnar,
alfar gróandi,
kalla aur uppregin."
Альвис сказал:
"Землей — у людей
и Долом — у асов
Путями — у ванов
Зеленой — у турсов
Родящей — у альвов
у богов она — Влажная."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sá himinn heitir,
erakendi,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
названьем каким
небо зовется
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Himinn heitir með mönnum,
en hlýrnir með goðum,
kalla vindófni vanir,
uppheim jötnar,
alfar fagraræfr,
dvergar drjúpansal."
Альвис сказал:
"У людей это — Небо
а Твердь — у богов
Ткач Ветра — у ванов
Верх Мира — у турсов
и Кровля — у альвов
Дом Влажный — у карликов."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Avlíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hversu máni heitir,
sá er menn séa,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как месяц зовется
что люди видят
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Máni heitir með mönnum,
en mylinn með goðum,
kalla hverfanda hvél helju í,
skyndi jötnar,
en skin dvergar,
kalla alfar ártala."
Альвис сказал:
"Месяц он у людей
Луна — у богов
а в Хель — Колесо
у карликов — Светоч
Спешащий — у турсов
у альвов — Счет Лет."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sú sól heitir,
er séa alda synir,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как солнце зовется
что люди видят
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Sól heitir með mönnum,
en sunna með goðum,
kalla dvergar Dvalins leika,
eygló jötnar,
alfar fagrahvél,
alskír ása synir."
Альвис сказал:
"Солнцем люди зовут
а боги — Светилом
Друг Двалина — карлики
турсы — Пылающим
Ободом — альвы
и асы — Пресветлым."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé þau ský heita,
er skúrum blandask,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как тучу зовут
что дождь проливает
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Ský heita með mönnum,
en skúrván með goðum,
kalla vindflot vanir,
úrván jötnar,
alfar veðrmegin,
kalla í helju hjalm huliðs."
Альвис сказал:
"Тучей — люди, а боги —
Надеждой на Дождь
ваны — Ветром Гонимой
альвы — Мощь Ветра
Влажною — турсы
в Хель — Шлем-Невидимка."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sá vindr heitir,
er víðast ferr,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как ветер зовут
что дальше всех носится
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Vindr heitir með mönnum,
en váfuðr með goðum,
kalla gneggjuð ginnregin,
æpi jötnar,
alfar dynfara,
kalla í helju hviðuð."
Альвис сказал:
"Люди Ветром зовут
а боги — Летящим
он Ржущий у асов
Ревущий — у турсов
Шумящий — у альвов
а в Хель он Порывистый."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé þat logn heitir,
er liggja skal,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как называть
привыкли затишье
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Logn heitir með mönnum,
en lægi með goðum,
kalla vindlot vanir,
ofhlý jötnar,
alfar dagsefa,
kalla dvergar dags veru."
Альвис сказал:
"Люди — Затишьем
Спокойствием — боги
ваны — Безветрием
етуны — Зноем
Тишью Дня — альвы
Покоем Дня — карлики."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sá marr heitir,
er menn róa,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как море зовут
струги несущее
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Sær heitir með mönnum,
en sílægja með goðum,
kalla vág vanir,
álheim jötnar,
alfar lagastaf,
kalla dvergar djúpan mar."
Альвис сказал:
"Люди Морем зовут
а Водами — боги
Волнами — ваны
Влагою — альвы
Дом Угря — великаны
а карлики — Глубью."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé sá eldr heitir,
er brennr fyr alda sonum,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как зовется огонь
что горит пред людьми
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Eldr heitir með mönnum,
en með ásum funi,
kalla vág vanir,
frekan jötnar,
en forbrenni dvergar,
kalla í helju hröðuð."
Альвис сказал:
"Огнем — у людей
Жаром — у асов
у ванов — Бушующим
Жадным — у турсов
Жгущим — у карликов
в Хель он Стремительный."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé viðr heitir,
er vex fyr alda sonum,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как лес зовется
что вырастает
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Viðr heitir með mönnum,
en vallarfax með goðum,
kalla hlíðþang halir,
eldi jötnar
alfar fagrlima,
kalla vönd vanir."
Альвис сказал:
"Он Лес у людей
у богов — Грива Поля
в Хель — Поросль Склонов
Дрова он у турсов
у альвов — Ветвистый
у ванов он Прутья."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr,at vitir,
hvé sú nótt heitir,
in Nörvi kennda,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как имя ночи
дочери Нера
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Nótt heitir með mönnum,
en njól með goðum,
kalla grímu ginnregin,
óljós jötnar,
alfar svefngaman,
kalla dvergar draumnjörun."
Альвис сказал:
"Ночь — у людей
Мгла — у богов
Покров — у божеств
у етунов — Тьма
у альвов — Сна Радость
Грезы Ньерун — у карликов."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé þat sáð heitir,
er sá alda synir,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как нивы зовутся
где зерна посеяны
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Bygg heitir með mönnum,
en barr með goðum,
kalla vöxt vanir,
æti jötnar,
alfar lagastaf,
kalla í helju hnipin."
Альвис сказал:
"Ячмень — у людей
Злак — у богов
Всходы — у ванов
у етунов — Хлеб
и Солод — у альвов
а в Хель то — Поникшее."
Þórr kvað:
"Segðu mér þat, Alvíss,
— öll of rök fira
vörumk, dvergr, at vitir —:
hvé þat öl heitir,
er drekka alda synir,
heimi hverjum í?"
Тор сказал:
"Альвис, скажи мне, —
про все, что есть в мире
наверно, ты знаешь, —
как пиво зовется
напиток людей
в разных мирах."
Alvíss kvað:
"Öl heitir með mönnum,
en með ásum bjórr,
kalla veig vanir,
hreinalög jötnar,
en í helju mjöð,
kalla sumbl Suttungs synir."
Альвис сказал:
"Пивом люди зовут
а Брагою — асы
ваны — Пьянящим
в Хель Медом зовут
Чистой Влагою — турсы
Питьем — сыны Суттунга."
Þórr kvað:
"Í einu brjósti
ek sák aldrigi
fleiri forna stafi;
miklum tálum
kveð ek tældan þik:
Uppi ertu, dvergr, of dagaðr,
nú skínn sól í sali."
Тор сказал:
"Чья еще грудь
вместила бы столько
сведений древних!
Но хитростью мощной
тебя обманул я:
ты в доме застигнут
солнечным светом!"