logoGJALLARBRU
Alvíssmál

Речи Альвиса

1.

Alvíss kvað:

"Bekki breiða,

nú skal brúðr með mér

heim í sinni snúask;

hratat um mægi

mun hverjum þykkja,

heima skal-at hvíld nema."

1.

Альвис сказал:

"Скамьи готовят

домой собираться

не время ль невесте?

Всякий решит —

сватовство торопил я;

вернуться пора нам!"

2.

Þórr kvað:

"Hvat er þat fira?

Hví ertu svá fölr um nasar?

Vartu í nótt með ná?

Þursa líki

þykki mér á þér vera;

ert-at-tu til brúðar borinn."

2.

Тор сказал:

"Что за пришелец?

Что бледен твой лик?

Не спал ли ты с трупом?

Ты с великанами

сходен обличьем, —

в мужья не годишься!"

3.

Alvíss kvað:

"Alvíss ek heiti,

bý ek fyr jörð neðan,

á ek undir steini stað;

vagna vers

ek em á vit kominn;

bregði engi föstu heiti fira."

3.

Альвис сказал:

"Альвис зовусь

под землей я живу

и дом мой под камнем:

к Возничему ныне

я в гости пришел;

надо слово держать!"

4.

Þórr kvað:

"Ek mun bregða

því at ek brúðar á

flest of ráð sem faðir;

vark-a ek heima,

þá er þér heitit var,

at sá einn, er gjöf er, með goðum."

4.

Тор сказал:

"Не соблюдешь ты

слово свое, —

отец я невесты.

Не был я в пору

сговора дома

и не дал согласья."

5.

Alvíss kvað:

"Hvat er þat rekka,

er í ráðum telsk

fljóðs ins fagrglóa?

Fjarrafleina

þik munu fáir kunna;

hverr hefr þik baugum borit?"

5.

Альвис сказал:

"Кто этот воин

который невесте

запретом грозит?

Кто здесь, бродяга

знает тебя?

Кто твой дурень-отец?"

6.

Þórr kvað:

"Vingþórr ek heiti,

ek hef víða ratat,

sonr em ek Síðgrana;

at ósátt minni skal-at-tu

þat it unga man hafa

ok þat gjaforð geta."

6.

Тор сказал:

"Винг-Тор зовусь я

пришел издалека

я Сидграни сын.

Против воли моей

деву возьмешь ты

и в брак с нею вступишь."

7.

Alvíss kvað:

"Sáttir þínar

er ek vil snemma hafa

ok þat gjaforð geta;

eiga vilja

heldr en án vera

þat it mjallhvíta man."

7.

Альвис сказал:

"Хочу обещанье

твое получить

и согласье на свадьбу;

белоснежную деву

в жены возьму

или жизнь не нужна мне."

8.

Þórr kvað:

"Meyjar ástum

mun-a þér verða,

vísi gestr, of varit,

ef þú ór heimi kannt

hverjum at segja

allt þat, er ek vil vita."

8.

Тор сказал:

"Девы любовь

будет с тобой

мой гость многомудрый

если ты сможешь

о каждом мире

поведать мне правду."

9.

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sú jörð heitir,

er liggr fyr alda sonum

heimi hverjum í?"

9.

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

названьем каким

зовется земля

в разных мирах."

10.

Alvíss kvað:

"Jörð heitir með mönnum,

en með ásum fold,

kalla vega vanir,

ígræn jötnar,

alfar gróandi,

kalla aur uppregin."

10.

Альвис сказал:

"Землей — у людей

и Долом — у асов

Путями — у ванов

Зеленой — у турсов

Родящей — у альвов

у богов она — Влажная."

11.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sá himinn heitir,

erakendi,

heimi hverjum í?"

11.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

названьем каким

небо зовется

в разных мирах."

12.

Alvíss kvað:

"Himinn heitir með mönnum,

en hlýrnir með goðum,

kalla vindófni vanir,

uppheim jötnar,

alfar fagraræfr,

dvergar drjúpansal."

12.

Альвис сказал:

"У людей это — Небо

а Твердь — у богов

Ткач Ветра — у ванов

Верх Мира — у турсов

и Кровля — у альвов

Дом Влажный — у карликов."

13.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Avlíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hversu máni heitir,

sá er menn séa,

heimi hverjum í?"

13.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как месяц зовется

что люди видят

в разных мирах."

14.

Alvíss kvað:

"Máni heitir með mönnum,

en mylinn með goðum,

kalla hverfanda hvél helju í,

skyndi jötnar,

en skin dvergar,

kalla alfar ártala."

14.

Альвис сказал:

"Месяц он у людей

Луна — у богов

а в Хель — Колесо

у карликов — Светоч

Спешащий — у турсов

у альвов — Счет Лет."

15.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sú sól heitir,

er séa alda synir,

heimi hverjum í?"

15.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как солнце зовется

что люди видят

в разных мирах."

16.

Alvíss kvað:

"Sól heitir með mönnum,

en sunna með goðum,

kalla dvergar Dvalins leika,

eygló jötnar,

alfar fagrahvél,

alskír ása synir."

16.

Альвис сказал:

"Солнцем люди зовут

а боги — Светилом

Друг Двалина — карлики

турсы — Пылающим

Ободом — альвы

и асы — Пресветлым."

17.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé þau ský heita,

er skúrum blandask,

heimi hverjum í?"

17.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как тучу зовут

что дождь проливает

в разных мирах."

18.

Alvíss kvað:

"Ský heita með mönnum,

en skúrván með goðum,

kalla vindflot vanir,

úrván jötnar,

alfar veðrmegin,

kalla í helju hjalm huliðs."

18.

Альвис сказал:

"Тучей — люди, а боги —

Надеждой на Дождь

ваны — Ветром Гонимой

альвы — Мощь Ветра

Влажною — турсы

в Хель — Шлем-Невидимка."

19.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sá vindr heitir,

er víðast ferr,

heimi hverjum í?"

19.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как ветер зовут

что дальше всех носится

в разных мирах."

20.

Alvíss kvað:

"Vindr heitir með mönnum,

en váfuðr með goðum,

kalla gneggjuð ginnregin,

æpi jötnar,

alfar dynfara,

kalla í helju hviðuð."

20.

Альвис сказал:

"Люди Ветром зовут

а боги — Летящим

он Ржущий у асов

Ревущий — у турсов

Шумящий — у альвов

а в Хель он Порывистый."

21.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé þat logn heitir,

er liggja skal,

heimi hverjum í?"

21.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как называть

привыкли затишье

в разных мирах."

22.

Alvíss kvað:

"Logn heitir með mönnum,

en lægi með goðum,

kalla vindlot vanir,

ofhlý jötnar,

alfar dagsefa,

kalla dvergar dags veru."

22.

Альвис сказал:

"Люди — Затишьем

Спокойствием — боги

ваны — Безветрием

етуны — Зноем

Тишью Дня — альвы

Покоем Дня — карлики."

23.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sá marr heitir,

er menn róa,

heimi hverjum í?"

23.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как море зовут

струги несущее

в разных мирах."

24.

Alvíss kvað:

"Sær heitir með mönnum,

en sílægja með goðum,

kalla vág vanir,

álheim jötnar,

alfar lagastaf,

kalla dvergar djúpan mar."

24.

Альвис сказал:

"Люди Морем зовут

а Водами — боги

Волнами — ваны

Влагою — альвы

Дом Угря — великаны

а карлики — Глубью."

25.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé sá eldr heitir,

er brennr fyr alda sonum,

heimi hverjum í?"

25.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как зовется огонь

что горит пред людьми

в разных мирах."

26.

Alvíss kvað:

"Eldr heitir með mönnum,

en með ásum funi,

kalla vág vanir,

frekan jötnar,

en forbrenni dvergar,

kalla í helju hröðuð."

26.

Альвис сказал:

"Огнем — у людей

Жаром — у асов

у ванов — Бушующим

Жадным — у турсов

Жгущим — у карликов

в Хель он Стремительный."

27.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé viðr heitir,

er vex fyr alda sonum,

heimi hverjum í?"

27.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как лес зовется

что вырастает

в разных мирах."

28.

Alvíss kvað:

"Viðr heitir með mönnum,

en vallarfax með goðum,

kalla hlíðþang halir,

eldi jötnar

alfar fagrlima,

kalla vönd vanir."

28.

Альвис сказал:

"Он Лес у людей

у богов — Грива Поля

в Хель — Поросль Склонов

Дрова он у турсов

у альвов — Ветвистый

у ванов он Прутья."

29.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr,at vitir,

hvé sú nótt heitir,

in Nörvi kennda,

heimi hverjum í?"

29.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как имя ночи

дочери Нера

в разных мирах."

30.

Alvíss kvað:

"Nótt heitir með mönnum,

en njól með goðum,

kalla grímu ginnregin,

óljós jötnar,

alfar svefngaman,

kalla dvergar draumnjörun."

30.

Альвис сказал:

"Ночь — у людей

Мгла — у богов

Покров — у божеств

у етунов — Тьма

у альвов — Сна Радость

Грезы Ньерун — у карликов."

31.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé þat sáð heitir,

er sá alda synir,

heimi hverjum í?"

31.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как нивы зовутся

где зерна посеяны

в разных мирах."

32.

Alvíss kvað:

"Bygg heitir með mönnum,

en barr með goðum,

kalla vöxt vanir,

æti jötnar,

alfar lagastaf,

kalla í helju hnipin."

32.

Альвис сказал:

"Ячмень — у людей

Злак — у богов

Всходы — у ванов

у етунов — Хлеб

и Солод — у альвов

а в Хель то — Поникшее."

33.

Þórr kvað:

"Segðu mér þat, Alvíss,

— öll of rök fira

vörumk, dvergr, at vitir —:

hvé þat öl heitir,

er drekka alda synir,

heimi hverjum í?"

33.

Тор сказал:

"Альвис, скажи мне, —

про все, что есть в мире

наверно, ты знаешь, —

как пиво зовется

напиток людей

в разных мирах."

34.

Alvíss kvað:

"Öl heitir með mönnum,

en með ásum bjórr,

kalla veig vanir,

hreinalög jötnar,

en í helju mjöð,

kalla sumbl Suttungs synir."

34.

Альвис сказал:

"Пивом люди зовут

а Брагою — асы

ваны — Пьянящим

в Хель Медом зовут

Чистой Влагою — турсы

Питьем — сыны Суттунга."

35.

Þórr kvað:

"Í einu brjósti

ek sák aldrigi

fleiri forna stafi;

miklum tálum

kveð ek tældan þik:

Uppi ertu, dvergr, of dagaðr,

nú skínn sól í sali."

35.

Тор сказал:

"Чья еще грудь

вместила бы столько

сведений древних!

Но хитростью мощной

тебя обманул я:

ты в доме застигнут

солнечным светом!"

Древнеисландский текст, ред. Guðni Jónsson. Текст на русском языке в переводе А. И. Корсуна