Fragment of a Sigurd Lay
"Eldr nam at æsask
en jörð at skjalfa
ok hár logi
við himni gnæfa;
fár treystisk þar
fylkis rekka
eld at ríða
né yfir stíga."
Hogni spake:
"(What evil deed
has Sigurth) done,
That the hero's life
thou fain wouldst have?"
"Sigurðr Grana
sverði keyrði;
eldr sloknaði
fyrir öðlingi,
logi allr lægðisk
fyrir lofgjörnum,
bliku reiði
er Reginn átti
*********"
Gunnar spake:
"Sigurth oaths
to me hath sworn,
Oaths hath sworn,
and all hath broken;
He betrayed me there
where truest all
His oaths, methinks,
he ought to have kept."
Brynhildr kvað:
"Sigurðr vá at ormi,
en þat síðan mun
engum fyrnask,
meðan öld lifir;
en hlýri þinn
hvárki þorði
eld at ríða
né yfir stíga.
*********"
Hogni spake:
"Thy heart hath Brynhild
whetted to hate,
Evil to work
and harm to win,
She grudges the honor
that Guthrun has,
And that joy of herself
thou still dost have."
"Út gekk Sigurðr
andspjalli frá,
hollvinr lofða,
ok hnipnaði,
svá at ganga nam
gunnarfúsum
sundr of síður
serkr járnofinn.
*********"
"They cooked a wolf,
they cut up a snake,
They gave to Gotthorm
the greedy one's flesh,
Before the men,
to murder minded,
Laid their hands
on the hero bold."
Högni kvað:
"(hvat hefir Sigurðr
til) saka unnit,
er þú fræknan vill
fjörvi næma?"
"Slain was Sigurth
south of the Rhine;
From a limb a raven
called full loud:
Your blood shall redden
Atli's blade,
And your oaths shall bind
you both in chains."
Gunnar kvað:
"Mér hefir Sigurðr
selda eiða,
eiða selda,
alla logna;
þá vélti hann mik,
er hann vera skyldi
allra eiða
einn fulltrúi."
Without stood Guthrun,
Gjuki's daughter,
Hear now the speech
that first she spake:
"Where is Sigurth now,
the noble king,
That my kinsmen riding
before him come?"
Högni kvað:
"Þik hefir Brynhildr
böl at gerva
heiftar hvattan
harm at vinna;
fyrman hon Guðrúnu
góðra ráða,
en síðan þér
sín at njóta."
Only this
did Hogni answer:
"Sigurth we
with our swords have slain;
The gray horse mourns
by his master dead."
"Sumir ulf sviðu,
sumir orm sniðu,
sumir Gotþormi
af gera deildu;
áðr þeir mætti
meins of lystir
á horskum hal
hendr of leggja."
Then Brynhild spake,
the daughter of Buthli:
"Well shall ye joy
in weapons and lands;
Sigurth alone
of all had been lord,
If a little longer
his life had been."
"Soltinn varð Sigurðr
sunnan Rínar;
hrafn af meiði
hátt kallaði:
Ykkr mun Atli
eggjar rjóða,
munu vígskáum
of viða eiðar."
"Right were it not
that so he should rule
O'er Gjuki's wealth
and the race of the Goths;
Five are the sons
for ruling the folk,
And greedy of fight,
that he hath fathered."
Úti stóð Guðrún
Gjúka dóttir,
ok hon þat orða
alls fyrst of kvað:
"Hvar er nú Sigurðr,
seggja dróttinn,
er frændr mínir
fyrri ríða?"
Then Brynhild laughed
and the building echoed
Only once,
with all her heart;
"Long shall ye joy
in lands and men,
Now ye have slain
the hero noble.,"
Einn því Högni
andsvör veitti:
"Sundr höfum Sigurð
sverði höggvinn;
gnapir æ grár jór
yfir gram dauðum."
Then Guthrun spake,
the daughter of Gjuki:
"Much thou speakest
in evil speech;
Accursed be Gunnar,
Sigurth's killer,
Vengeance shall come
for his cruel heart."
"Þá kvað þat Brynhildr
Buðla dóttir:
Vel skuluð njóta
vápna ok landa;
einn mundi Sigurðr
öllu ráða,
ef hann lengr litlu
lífi heldi."
"Early came evening,
and ale was drunk,
And among them long
and loud they talked.;
They slumbered all
when their beds they sought,
But Gunnar alone
was long awake."
"Væri-a þat sæmt,
at hann svá réði
Gjúka arfi
ok Gota mengi,
er hann fimm sonu
at folkræði,
gunnarfúsa,
getna hafði."
"His feet were tossing,
he talked to himself,
And the slayer of hosts
began to heed
What the twain from the tree
had told him then,
The raven and eagle,
as home they rode."
"Hló þá Brynhildr
— bær allr dunði —
einu sinni
af öllum hug:
Lengi skuluð njóta
landa ok þegna,
er þér fræknan gram
falla létuð."
"Brynhild awoke,
the daughter of Buthli,
The warrior's daughter,
ere dawn of day:
Love me or hate me,
the harm is done,
And my grief cries out,
or else I die."
"Þá kvað þat Guðrún
Gjúka dóttir:
Mjök mælir þú
miklar firnar;
gramir hafi Gunnar,
götvað Sigurðar;
heiftgjarns hugar
hefnt skal verða."
"Silent were all
who heard her speak,
And nought of the heart
of the queen they knew,
Who wept such tears
the thing to tell
That laughing once
of the men she had won."
"Fram var kvelda,
fjölð var drukkit,
þá var hvívetna
vilmál talið,
sofnuðu allir,
er i sæing kómu,
einn vakði Gunnarr
öllum lengr."
Brynhild spake:
"Gunnar, I dreamed
a dream full grim:
In the hall were corpses;
cold was my bed;
And, ruler, thou
didst joyless ride,
With fetters bound
in the foemen's throng."
"Fót nam-at hræra,
fjölð nam-at spjalla,
hitt herglötuðr
hyggja téði,
hvat þeir í bölvi
báðir sögðu
hrafn ey ok örn,
er þeir heim riðu."
"*********
*********
Utterly now your
Niflung race
All shall die;
your oaths ye have broken."
"Vaknaði Brynhildr
Buðla dóttir,
dís skjöldunga,
fyr dag litlu:
Hvetið mik eða letið mik
— harmr er unninn —
sorg at segja
eða svá láta."
"Thou hast, Gunnar,
the deed forgot,
When blood in your footprints
both ye mingled;
All to him
hast repaid with ill
Who fain had made thee
the foremost of kings."
"Þögðu allir
við því orði,
fár kunni þeim
fljóða látum,
er hon grátandi
gerðisk at segja
þat er hlæjandi
hölða beiddi:"
"Well did he prove,
when proud he rode
To win me then
thy wife to be,
How true the host-slayer
ever had held
The oaths he had made
with the monarch young."
"Hugða ek mér, Gunnarr,
grimmt í svefni,
svalt allt í sal,
ætta sæing kalda;
enn þú, gramr, riðir
glaums andvani,
fjötri fatlaðr,
í fjánda lið;
svá mun öll yður
ætt Niflunga
afli gengin,
eruð eiðrofa."
"The wound-staff then,
all wound with gold,
The hero let
between us lie;
With fire the edge
was forged full keen,
And with drops of venom
the blade was damp."
"Mant-at-tu, Gunnarr,
til görva þat,
er þit blóði í spor
báðir rennduð;
nú hefir þú hánum þat allt
illu launat,
er hann fremstan þik
finna vildi."
"Þá reyndi þat,
er riðit hafði
móðigr á vit
mín at biðja,
hvé herglötuðr
hafði fyrri
eiðum haldit
við inn unga gram."
"Benvönd of lét,
brugðinn gulli,
margdýrr konungr
á meðal okkar;
eldi váru eggjar
útan görvar,
en eitrdropum
innan fáðar."
Frá dauða Sigurðar
Hér er sagt í þessi kviðu frá dauða Sigurðar, ok víkr hér svá til sem þeir dræpi hann úti, en sumir segja svá, at þeir dræpi hann inni í rekkju sinni sofanda. En þýðverskir menn segja svá, at þeir dræpi hann úti í skógi, ok svá segir í Guðrúnarkviðu inni fornu, at Sigurðr ok Gjúkasynir hefði til þings riðit, þá er hann var drepinn. En þat segja allir einnig, at þeir sviku hann í tryggð ok vógu at hánum liggjanda ok óbúnum.
Here it is told in this poem about the death of Sigurth, and the story goes here that they slew him out of doors, but some say that they slew him in the house, on his bed while he was sleeping. But German men say that they killed him out of doors in the forest; and so it is told in the old Guthrun lay, that Sigurth and Gjuki's sons had ridden to the council-place, and that he was slain there. But in this they are all agreed, that they deceived him in his trust of them, and fell upon him when he was lying down and unprepared.
Translation by Henry Adams Bellows.